EMİNE DOLMACI
Savaşta soykırım yapıldığına şahit olarak Boşnakların tarafına geçen Sırp general Jovan Divjak, Bosna’yı iki yıl boyunca savundu. Divjak savaş sonrasında 12 yıldır, başka bir savunmayı üstleniyor. Kurduğu vakıf aracılığıyla savaş sırasında ailesini kaybeden çocuklara burs veriyor.
Avrupa’nın ortasında yaşanan ve kayıtlara ‘soykırım’ olarak geçen çatışmada, 200 bin kişi ölmüş, 2 milyon insan da yerini yurdunu terk etmişti. Bu bilançoda ölen çocukların sayısı ise 18 bindi. Bundan on yıl önce yaşanan ve 1995’te son bulan Bosna Savaşı’ndan söz ediyoruz. Buradan hareket eden emekli General Jovan Divjak, Education Build Bosnia Herzogovine’yi (Bosna-Hersek’te Eğitimin Yeniden İnşası) kurmuş. Savaşın yaralarının ancak eğitimle sarılacağına inanan Divjak, şimdi 2 bin 400 çocuğa burs sağlıyor. Vakıf çatısı altında ailesini savaşta kaybetmiş gönüllü çocuklar ve gençlerle birlikte çalışan Divjak, onlara kol kanat gererek aile şefkatini hissettirmeye çalışıyor. Saraybosna kuşatması sırasında saf değiştirerek Boşnakların tarafına geçen Sırp general, etnik köken konusuna girmekten pek hazzetmiyor. “Ben kendimi Sırp, Hırvat ya da Boşnak olarak tanımlamıyorum. Biz Bosnalıyız diyoruz. Burası çok kültürlü bir bölge, bir arada yaşayacaksak insanlar kendi kimliğini sürekli vurgulamamalı.” ifadelerini kullanıyor.

Bu hikaye, binlerce kişinin ölümü ve yüz binlerce hayatın yıkımı olan Bosna Savaşı’nın ardından bir toplumun yeniden yapılandırılması için çalışan bir gönüllünün öyküsü. Yugoslavya’nın Sırp bölgesi olan Belgrad’da doğan ve babasının görevi nedeniyle ülkenin çeşitli bölgelerinde yaşayan eski General Jovan Divjak, çatışmaların başladığı 1992 yılında, Sırpların Bosna’da uyguladığı soykırıma şahit olunca taraf değiştirerek, Bosna’nın kurtuluşu için savaşmaya karar vermiş. Bosna savunmasında üç yıl görev alan eski eeneral, savaş biter bitmez de üniformasını çıkarıp eğitimle ilgili çalışmalarına başlamış. 1994 yılında kurduğu sivil toplum örgütü, ‘Bosna-Hersek’te Eğitimin Yeniden İnşası’ savaşta anne babasını, yakınlarını kaybeden binlerce çocuğa burs ve eğitim imkanı sağlıyor. Divjak, geçtiğimiz hafta, Beşiktaş Belediyesi, İsviçre Büyükelçiliği ve Educaide Derneği tarafından düzenlenen ‘Savaş Barış ve Çok Kültürlülük’ isimli program için, savaşa tanık olan gençlerle birlikte İstanbul’daydı. Bosna’da yaptığı işlerle tanınan ve takdir gören bir isim olmanın yanı sıra uluslararası arenada da bilinen Divjak, eğitimle ilgili çalışmalarını anlattı.

Anılarımı yazacaktım, vakıf kurdum

Savaşta ailelerini kaybeden, akrabalarının ve yakınlarının yanında kalan çocuklara maddi ve manevi yardımda bulunan örgüt, çocukları sosyal yönlerden de destekliyormuş. 2 bin 400 çocuğa burs veren kuruluş, bu amaçla bin 400 çocuğu tatillerde aralarında Türkiye’nin de bulunduğu çeşitli ülkelere göndermiş. Psiko-sosyal destek amaçlı çalışmaların arasında eğitim atölyeleri önemli yer tutuyormuş. Hem çocukları hem de ailelerini kapsayan ‘Çevre ve gençlik atölyesi’, ‘Sağlıklı aile atölyesi’, ‘Güzel davranış atölyesi’ bunlar arasından en rağbet görenleri. Gönüllülerle çalışmalarını sürdüren vakfın, yine ailesini savaşta kaybetmiş 30 civarında gönüllü çalışanı bulunuyor. Kendisini eğitim çalışmalarına veren 69 yaşındaki Jovan Divjak, “Ben askerim; fakat emekliliğimde bu işi seçtim. Benim babam öğretmendi. Eğitime ilgim oradan geliyor. Biz eğitime çok büyük önem veriyoruz. Burada yaşanan 2. Dünya Savaşı tecrübeleri de var. Ailesiz çocuklara, yakınları tamamen ölen, ortadan kaybolan çocuklara tanık olduk. Bu tanıklık, bizim bir şeyler yapmamızı zorunlu kıldı.” açıklamasını yapıyor. Emekli olduktan sonra çevresindeki insanlar anılarını yazmasını istemişler. Onun da aklına yatmış olmalı ki, bir roman yazıp gelirini çocukların eğitimine harcamaya karar vermiş; fakat vakıfla başlayan yol onu eğitim çalışmalarının tamamıyla içine çekmiş. Çocuklarla çalışmanın zorluğunu ve bazen yaptığınız işin değerinin kavranamayacağını belirten Divjak, “Ama gençler için en iyi yöntem bu. Benim de vakıf çalışmaları sonucunda deneyimlerim arttı. 50’den fazla program için 18 ülkeye gittim.” ifadelerini kullanıyor. Divjak’ın iki çocuğu da vakfın gönüllüleri arasında bulunuyor ve çalışmalara iştirak ediyor.

Bosna-Hersek’te 12 yıldır faaliyet gösteren ve her etnik gruptan çocuğa eğitim için burs temin eden vakfın başındaki Divjak’ın, ülke içinde sevilip sayıldığı gibi, uluslararası alanda da popülaritesi ve ödülleri bulunuyor. 1995 yılında bir Fransız gazetesine haber olan Divjak, ‘Saraybosna’nın en popüler insanı’ olarak geçiyor. Kendisine 2001 yılında Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac tarafından Fransız devlet nişanı verilmiş. Yine aynı yıl İtalya’nın Padu şehrinde farklı dinlere ve ırklara mensup insanlara yaptığı hizmetten dolayı üstün başarı ödülüyle ödüllendirilmiş.