Son zamanlarda tükçenin giderek bozulduğunu görüyorum. Bu da beni çok üzüyor. Esas sorunun eğitim ve dolayısıyla öğretmenler olduğunu düşünüyorum. Öncelikle genç yaşlı herkes tercüme konuşuyor.
"LPG" derken "el, pi, ci," diyerek telaffuz ediliyor. Harfleri bu şekilde telaffuz etmek yanlıştır. Bu 1 Kasım 1928 tarihli Kanuna aykırıdır. Bu kanunda harflerin nasıl telaffuz edilecekleri belirlenmiştir. Televiyon ve radyo haber spikerleri yorumcular, sunucular, bakanlar, başbakanlar herkes bu kanuna karşı gelmekte ve suç işlemektedir.
"Allah kahretsin" diyeceklerine yabancı film dublajlarında öyle denildiği için "Kahretsin" diyorlar. "Seninle", "benimle" diyeceklerine "senle", "benle" diyorlar; çünkü yine yabance filmlerde öyle deniliyor.
Dikkat edin; TRT dahil bütün haber programlarında bütün eylemler tekildirler.
"-ler, -lar" eklerine bir husumet mi başladı bilmiyorum. Tamlamalarda çoğul ekleri doğru kullanılmıyor.
Yabancı dili çok iyi bilen öğrencilerimiz, tercümanlarımız hatta öğretmenlerimiz, nedense "... tanrı tarafından gönderildiğine inanan bir adam doğmuştur" diyorlar. Oysa "..tanrı tarafından gönderildiğine inanılan bir adam" demek lazımdır. Tanrı tarafından gönderildiğine inanan kişinin kendisi midir, yoksa diğer insanlar mıdır. Yine TRT haberlerinde şöyle bir cümle vardı; "sınav sonuçları Pazartesiden itibaren gönderilmeye başlayacak". Bu cümledeki "başlayacak" fiili " başlanacak" olmalıdır, çünkü sonuçlar kendi kendilerini postaya veremez, birileri tarafından bu işlemler yapılır.
Ayrıca "koymak" fiili yanlış kullanılıyor. "Sıcaklık ilerledikçe üzerime yeni bir örtü koyuluyor" cümlesindeki "koyuluyor" fiili "konuluyor olmalıdır. Sözlükte "konmak" sözcüğü; koymak işine konu olmak şeklinde tanımlanmıştır. (Bk. Türkçe Sözlük, Türk Dil Kurumu. 1974 Ankara)
Öte yandan, pek çok yazarımız , aydınlarımız dahil, "içinde" mi "içerisinde" mi diyeceklerini bilmiyorlar. "Evin içinde.." mi demeliyiz yoksa, "evin içerisinde" mi, "bir hafta içinde" mi yoksa, "bir hafta içerisinde" mi demeliyiz? "İçinde" sözcüğü bir zaman mefhumu kastediliyorsa kullanılmalıdır. Mekan kastediliyorsa "içerisi" veya "içerisinde" sözcükleri kullanılmalıdır. Aynı şekilde "süreç" ifade edilirken de "süreç içerisinde" deniliyor. Süreç zaten iki durum arasındaki belli bir zamandır, "içerisinde" demek yanlıştır.
Diğer bir gözlemim, belgesellerdeki tercümelerin yanlışlığı. Tercümanlar esasen Türkçeyi, coğrafyayı, tarihi ya da konuyu iyi bilmedikleri için veya yabancı dili iyi bilmedikleri için ortaya garip durumlar çıkıyor. Örneğin İtalya'dan bahsedilen bir belgeselde, ingilizcede "Naples" Napoli demek olduğu halde Nepal" olarak tercüme edilmişti.
Bu şekilde yanlışları veya kullanım bozukluklarını çoğaltmak mümkündür. Önemli olan herkesin dikkatli olmasıdır. Başkalarına özeneceğiz diye dilimiz katletmeyelim.
Öğretmenlere bu konuda çok görev düşüyor. Öğretmenlerin öğrencilerine bilimin esası olan "şüphe"yi öğretmeleri lazımdır. Şüphe olmazsa her şey daha kötü olabilir. Hemen her şeye inanmak yerine; çocuk ilkokulda, ansiklopedi karıştırmayı, sözlüğe bakmayı, imla klavuzuna danışmayı, doğru mudur yanlış mıdır diye düşünmeyi öğrenmelidir.