= Dil ve Argo =
İnsanın duygu, düşünce, içinde bulunduğu durumu belirtmek , eyleme geçmek veya eyleme geçirmek için emir, buyruk, rica bildirmeye yarayan varlıktır dil.. Çağlardan beri insanlar, duygu, düşünce ve fikirlerini belirtmek için en etkili yol olan dili keşfetmişler ve uzun yıllardır bu yöntemi kullanmışlardır.
Fakat zaman ilerledikçe medeniyet, ırk ve cins gibi faktörlerin çoğalması (bölümlere ayrılması) sebebiyle başta evrensel-sosyal bir olgu olan dil daha sonra çeşitli bölüntülere uğramış ve sırasıyla; toplumsal-sosyal olgu, bölgesel-sosyal olgu olarak gündelik yaşamda kullanıma sunulmuştur. Yani; farklı iki dil topluluğu arasındaki karşılıklı anlaşma iyi-kötü sağlanamayacak kadar kötüyse bu diller ayrı iki dil olarak kabul görmüşlerdir. Dilin keşfinden bu yana belirtilen çeşitli sosyal, kültürel unsurların dile etkisiyle dil bölünmeye uğramış ve birçok dil ortaya çıkmıştır. Bunlardan bazılarına örnek gösterecek olursak ;
• Sözle bildirilip bildirilmediğine göre ;
İç Dil ; (fr.langage interne)
Dış Dil ; (fr.langage manifeste)
• Fikir, heyecan anlatımına göre ;
Zihin Dili ; (fr.langage intellectuel)
Duygu Dili ; (fr.langage emotienel )
• Eylemsel ve kuramsal niteliğe göre ;
Ameli Dil ; (fr.langage pratique)
Nazari Dil ; (fr.langage theorique)
* Yaratıklardaki dil varlığının evrim gelişme derecesine göre ;
Hayvan Dili ; (fr.langage animal)
İnsan Dili ; (fr.langage humaın)
İlkeller Dili ; (fr.langage des primitifs)
Anormaller Dili ; (fr.langage des anermaux)
Çocuk Dili ; (fr.langage enfantin)
Dadı Dili ; (alm. Ammen sprache)
Ergin Dili ; (ing. Adult langauge )
• Konuşma tarzlarına göre ;
Ana dil gibi konuşulan Dil ; (alm.ortphone sprache)
Bozuk Dil ; (fr.langage cacophone)
Kalıtsal Dil ; (fr.langage transmis)
Ana Dil ; (fr.langage maternelle)
Yabancı Dil ; (fr.langage etrangere)
Edinilmiş Dil ; (fr.langage acquise )
Benimsenmiş Dil ; (fr.langage adoptée)
Argo Dil ; (fr.langage des argot)
Görüldüğü gibi diler çeşitli tarz, biçim, teori, kuram, kültür, söyleyiş vb. tarzlarına göre birçok bölüme ayrılıyor. Bu yazımda değinmek istediğim bir konu da ‘’ Argo ‘’. Argo da dilin bölünmüş parçalarından biridir.
Toplumda belli bir gruba veya sınıfa mahsus olan ve genel dilin koynunda asalak bir kelime haznesi bulunduran sisteme ‘’ argo ‘’ denir. Argo sosyal toplumun bir malıdır. Özel diller (fr.langage speciales) grubuna dahildir. Genel dilin kelimelerine bazı özellikler vermek ve özel anlamlar katmakla meydana gelmiştir.
Argonun gramerinde ve sintaksında bazı özellikler bulunmakla beraber ayrı denebilecek farklı bir gramer yoktur. Bu bakımdan argo, bir ana dil değil, sonradan türemiş bir yardımcı dil olarak konuşulur ve bu dili konuşanlar kendi ana dillerini de bilirler.
Argonun türeyişi, oluşumu ve çeşitlerine gelince, özellikle genel topluluk hayatı içinde adacık durumunda ve en çok yabancı dillerin birbirleriyle karmaştığı bölgelerde veya bu hayatın dışında beliren ortaklaşa yaşayış ve en çok gezici olarak çalışan esnaf ve toplumun çevresi bu dilin türemesine dayanak olmuştur.
Türk edebiyatında argoyu canlandırmak isteyenlerin kim oldukları bilinmemekle beraber (tanzimattan önce) , bazı yazar ve şairlerde bu destek ve canlandırma hareketi açıkça görülür. ( Ör: bkz. Hilmi Tuner )
Eski yeni birçok metinlerde argo göze çarpmaktadır. Bir kısım yazar, şairler argo kullanmaktan büyük bir zevk duyarak bunu dile iyiden iyiye dile mal etmek isterlerken bazıları herhangi bir konunun tasvirinde çeşni verecek kadar bu sözlükten yararlanırlar.
Makaleme son olarak Hilmi Tuner’ in argo bir şiir den alıntı yapıyor ve beğeninize sunuyorum…
‘‘ Aftospiyoz kokoroz Aman Allah yarabbi
İki tavuk bir horoz Bıldırcın be beyabi
Cızlam etti bir teki O afili bakışta
Sol bordamda öteki Kalpte kurdu bir kışla ‘‘
Meriç SUNUCU
Makale şahsıma aittir yorumlarınızı bekliyorum
