AŞIK ÖMER VE GEZLEVİ
Aşık Ömer ve Gezlevi (KORUALAN)
Konuyu yazan ve hazırlayan:
Gezlevili Harun
Aşık Ömer 17.yüzyıl şairidir. Eskiden beri Toroslar tüm Türk devletlerinin sırtını dayadığı bir kale olmuştur.Bu yüksek dağların ‘suyu sert,insanı mert ‘olduğu sarp kayalıklar geçmişten buyan pek çok medeniyete beşiklik yapar.Bu dağlar pek çok şair ve alim yetiştirmiştir.Bu ulu dağlarda yaşamak için ya hayvancılık yapmıştır,insanlarımız,yada gurbette hayatlarını kazanmaya çalışmışlardır.İnsanları en fazla duygu dolu hale getiren de belki de ayrılık ,zorluk,sıla özlemi gibi duygulardır.
Eski adı Gezlevi,yeni adı Korualan Kasabası da eskiden Bozkıra bağlı ancak 1925 yılından sonra Hadime bağlanmıştır.Kasaba halkı yine tüm ihtiyacını yine Bozkırda sağlamaktadır.Eskiden beri yaşlılarımız, geçimini sağlamak için Bozkır üzerinden, Seydişehir ve Eğridir den Trene binip, Aydında kış boyunca çalışıp, baharın tekrar buralar yaya olarak dönmüşlerdir.Bizde onun için hala Aydın önemli bir yer tutar.Hala şu an Kuşadası ‘nda büyük bir mahalle bulunmaktadır.
Kavaklar dediğimiz mevkide eskiden üniversite şeklinde yüksek öğrenim gören pek çok öğrenci bulunmakta olduğunu yaptığım derlemelerden öğrenmekteyim.Ayrıca buralara kadar gidip gördüm ki hala oralarda eskiden yaşanıldığını belli eden yerler ve kavak ağaçları var.Bunu kasabamızın 80 yaşın üstündekilere sorunca doğruluyorlar.Dedem köyü,Buradaki Hoca köy ,Avdan Tekkesi,Karaca hisarda,çeşitli derecede eğitim yuvası olduğunu,hatta Karacahisar da şeytan dan talebe olduğunu duymaktayız.
İşte bu çevrelerde yetişen gençler buralarda eğitim görerek yurdun başka yerlerine ya bir alim yada bir işçi olarak gidiliyordu.Çünkü Kasabanın okutma aşkı hiç sönmeden hala devam etmektedir.Konu dışına çıkarak şöyleyim;Her yıl Kasaba lisesinden Mezun olan en az 2-7 kişi arasında öğrenci önemli fakültelere
gitmektedir.Yeri gelince onlardan bahsederiz.Aslında buradaki başarı başka
yerdeolsa ortalığı ayağa kaldırır, ancak nedense çok mütevazı davranılıyor,bu konuda.
Hem tezimde ,hem de sahada yaptığım araştırmalarımda,derlemelerimde gördüm ki Aşık Ömer bizim Gezlevi den.Şuan kasabanın orta yerinde olan ‘Gaybi yeri’Helimler sülalesine ait olduğunu herkes bilir.Helim Mehmet’e sordum böyle biri var mı dedenden, babandan duyar mıydın?Şeklinde Sorunca ‘evet babam Ömer’in olduğunu söylerdi’ dedi.İşte
Bu konuyu babası yıllarca Köyün muhtarlığını yaptığı Durali Çetinkaya dan dinleyelim:
Âşık Ömer hakkında bilgi alabilir miyiz?(1 )
Bu Gaybi yiri varya gaybi yirinde evleri varımış. Gaybi yiri onnarın arazisi imiş. Ondan sonra Boröğüde bunların arazisiymiş. Onnarın malları vardı. Emmisinin gızı varımış. Gızını istemiş Oda virmek istememiş. Onun orda bir daş ini var. Orda saz yaparımış bilmen nögürüymüş.
Gızı vermiyince biraz yakımlar yakmış. Babasına yalvarıp yakarmış.
Amıcası virmeyince babası zorla almak benim şanıma yakışmaz dimiş. Amıca gızına varıp mesele böyle böyle demiş. Babam vermezse olmaz. Ben bu diyarı terk idersem olur der.
Bugün yok yarın yok; bugün yok yarın yok, bugün yok yarın yok: Aradan ipiyi bir zaman geçmiş. O zaman asgeriyede şair daşıllarımış. Asgeriye de Asger şairi olarak yaparka asgerliğini yapmış. Şindi Rusya’da bir yerde Daşkent diyi bir yer var. Sonra bitirmiş. Gumandanları yalvarmış. Yahut mülazımları o zamanın yüzbaşısı, binbaşısı yalvarmış; gel şairlik yap tabi bu terki diyar itmiş. Memlekâtları gezmiş gezmedik memleket goymamış. Biraz şiirleri vardı, bubam ırahmetli dedem ırahmetli anladıllardı sonra bu adam Egeye çıkmış. Ege’den devam ederek dolanmış sonra Elmalı’ya varmış. Elmalı’ya vardığında hastalanmış. Yani bizim buralı olduğu bizim o zaman köyümüz yoğudu. Sonradan köy oldu. Amma göç senesinde oldu. Göç senesinde oldu bilmen dedemde anlatmazdı mesele yalnız orası onnarın yiri dirdi. Şo; Helimlerin eveli, onlardanımışı. Şu belende oturan ha... Belende oturan; Helimler bu adamın zürriyetindenmiş. Amma amcasının oğlu amma gardaşının oğlu Aşıg Ömer onlardanmış.(
1 Harun Şeker; Korualan (Gezlevi) Kasabası Folkloru, S.Ü. Fen-Edebiyat
Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Mezuniyet Çalışması, Konya, 2001, s. 8-
Eskiden askerde şair taşımaları ve pek çok yeri gezmesi Ömer’in şiirlerinde de görülmektedir.Hem konya yazma eserler Kütüphanesi hem de Sadettin Nüzhet Ergun, Âşık Ömer Hayatı ve Şiirleri, İstanbul, 1936, Bahsettiği yazmalarda,Birde ilk kez burada
zikredeceğim Kasabamda bulduğum(Hamza YANAR’a ait nüshada hem gurbet acısı, sıla özlemi içinde yazmış olduğunu görürüz.
Kemal Akça, ÇankırılıAhmet Talat Onay Eserlerinde belirttikleri gibi
Kendim Gezlevili Ömer’dir ismim
Tâ levh u kalemden yazılı resmim
Bir katre meniden var oldu cismim
Cennetü’l-me’vâya uğradım geldim
Zât-ı cemîlemiz beyân ederiz
Bizim meskenimiz serhad elidir
Zât-ı cemilemiz ıyân ederiz
Vatan-ı aslimiz Aydın elidir
.
Açık bir şekilde gezlevili olduğunu görmekteyiz.Bu mısradan dolayı Aydınlılar benimsemek istediler hatta uzun zaman Gezlevi yerleşim yerinin onlarda olduğu iddia edildi.
Korualanlılar, 17. yüzyılın ünlü âşığını hemşehrileri olarak kabul ediyorlar. Aydın ilimizle Kırım'da da benzer adı taşıyan köyler olunca Ömer paylaşılamıyor. Neyse, biz bu paylaşma işini, Ömer uzmanı dilcilere ve edebiyatçılara bırakalım; belki onlar, öğrencilerinin de yardımıyla konuya açıklık getirebilirler.
(SAİM SAKAOĞLU MESNEVİ'DEN ÂŞIK ÖMER'İN KÖYÜNE)
Hocam dese de s
on dönemdeki araştırmalar ve Aşık Ömer'in Şeceresi adlı yazıdanda anlaşıldığı üzere Aşık Ömer Konya -Hadim Gezlevilidir.
