DERS PLANI
BÖLÜM 1
Okulun Adı   ŞEMSETTİN MURSALOĞLU LİSESİ
Dersin Adı   TÜRK EDEBİYATI  2
Sınıf   10 A-B-E
Ünitenin Adı/No   2. ÜNİTE : DESTAN DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI
Konu    2. SÖZLÜ EDEBİYAT   
B)Olay Çevresinde Oluşan Metinler (Destan)
Önerilen Süre   45+45+45 +45 DAKİKA   
BÖLÜM II
Öğrenci Kazanımları/Hedef Davranışlar   Destan dönemi şiirleri inceleme
1.   Destanın oluşumuyla ilgili açıklamalar yapar.
2.   Destanın kurmaca olmasının nedenlerini açıklar.
3.   Destanın olay örgüsünü inceler,  özelliklerini belirler.
4.   Destanda olay örgüsüne kaynak olabilecek olayın zamanını belirler.
5.   Türk destanlarını, tarihî olayları ve olağanüstü ögeleri dikkate alarak gruplandırır.
6.   Destanda zaman ve zamanın anlatımını inceler.
7.   Destandaki kişilerin olay örgüsündeki işlevlerini belirler, özelliklerini açıklar.
8.   Destanı, dönemin tarihî, siyasî ve kültürel yapısıyla ilişkilendirir.
9.   Türk destanlarını birbiriyle ve diğer kültürlerin destanlarıyla  tema ve kişiler bakımlarından karşılaştırır.
  İncelenen metinlerden hareketle sözlü edebiyatın özellikleriyle ilgili genellemeler yapar.
Ünite Kavramları ve Sembolleri/Davranış örüntüsü   TERİM ve KAVRAMLAR: Destan dönemi, sözlü edebiyat, sözlü gelenek, mitoloji, yazılı edebiyat, sagu, koşuk, destan, doğal destan, yapma destan, yazıt (kitabe)
Öğretme Öğrenme Yöntem ve Teknikleri   ANLATIM – SORU CEVAP – ÖRNEKLEME - UYGULAMA
Kullanılan Eğitim Teknolojileri-Araç, Gereçler ve Kaynakça    Ders Kitabı, Türk Dili Halk şiiri, S.445-450 TDK, Resimli Türk edebiyatı Tarihi  N.Sami Banar
                      Öğretme-Öğrenme Etkinlikleri
   Dikkat Çekme   
 *Günümüzde destanlarla aynı özellikleri gösteren hangi tür filmler var?
   Güdüleme    Destanlar bir milletin en eski hikayeleridir.Her milletin destanı yoktur.Bir milletin destanının olabilmesi için birtakım şartların oluşması gerekir. Türk destanları bir bütünün parçalarıdır.
   Derse Geçiş
   [!] Destandaki kişilerin tarihle ve tanrılarla ilişkisine, olağanüstü güçlerine vurgu yapılır.
[!] Anlatıcının özellikleri ve bakış açısı üzerinde durulur. İdeal hedef kitleyi kimlerin oluşturduğu vurgulanır. Henüz zümreleşmenin gerçekleşmediği belirtilir.
[!] Destan dilinde mitolojik ögelerin, dinî törenlerin, musikînin ve hayatla mücadelenin etkileri vurgulanır.
[!] Toplumda iş bölümünün gerçekleşmediği; hayalin, akılla ilgili davranışlarda hakim olduğu vurgulanır.
[!] Destanlarda tarihsel olay ve kişilerin hayalin imkânlarıyla zenginleştirildiği vurgulanır.
[!] Destanların yapı, tema, dil ve anlatım bakımından karşılaştırılması sağlanır.
   Etkinlikler   1.     Destan konusu işlenirken, öğretmen ve öğrenciler, sınıfa,  içerisinde olağanüstü figürler bulunan film ve resimler getirirler. Öğrenciler gruplar hâlinde destan kahramanlarıyla resim ve filmlerdeki figürleri karşılaştırır, destan kahramanlarının resim veya karikatürlerini çizerler. Destandaki olayın gerçeklikle ilişkisi olup olmayacağı nedenleriyle tartışılır.
2.   Destanla romanı ve hikâyeyi olay örgüsü, kişi, tema ve anlatım bakımlarından karşılaştıran öğrenci grupları, tespitlerini sözcüleri aracılığıyla dile getirirler
3.   Destan kahramanları ile çizgi film kahramanları arasında ilişki kurdurulup, karşılaştırmaları sağlanır.
4   Gruplar bir destanda anlatılanların olduğu gibi yaşanmasının mümkün olup olmadığı; işlenen temanın diğer bilim dallarında ele alınıp alınamayacağı konularında düşüncelerini uygun biçimde dile getirirler.
5   Oluşturulan öğrenci grupları, olağanüstü özellikleriyle dikkat çeken günümüz filmlerinden birini izlerler. Bu filmdeki olağanüstü ögeler ile destandakileri karşılaştırırlar.
   Bireysel Öğrenme Etkinlikleri ( Ödev,deney)   *Çevremizdeki sıradan insanların ve olayların olağanüstü özelliklerle anlatıldığı olur  mu?
*
   Grupla öğrenme etkinlikleri 
   Öğrenci grupları Oğuz Kağan ve İlyada Destanı’nı karşılaştırırlar
ÖZET                Destan:Eski çağlarda genellikle tanrıların,olağanüstü güçlerin yaptıkları savaşları,savaş katılanların başlarından geçenleri,gösterilen kahramanlıkları,yaşana olağanüstü olayları,felaketleri hayal gücüyle donatarak ve manzum olarak anlatan ürünlere denir.Bunların çoğu anonimdir.Mitolojiyle  karıştırmamak gerekir.Mitolojinin kahramanları tanrılar ve tanrılaştırılmış insanlardır.Ayrıca, Aşık Edebiyatı nazım şekillerinden “destan”ın söyleyeni bellidir.
   *Bir milletin  destanının olabilmesi için;
     1)Milletin tarihinin efsaneler yaratma dönemine uzanacak kadar eski olaması,
     2)O milleti tarihinde unutulmaz tabiat olayları,büyük savaşlar,göçler,istilalar,yeni coğrafyada vatan kurmalar gibi halk hayat ve hafızasını nesillerce meşgul edecek olaylar bulunmalıdır.
    3)Bütün bu olayları derleyip gelecek nesillere aktarılmasını sağlayacak birisinin olması gerekir.
    Destanların Özellikleri
  1)Olağanüstü olaylara ve kişilere yer verilir.
  2)Destanların söyleyeni belli değildir.
  3)Bir milletin ulusal törelerini,inançlarını ve değerlerini yansıtır.
  4)Destan kahramanlarına tarih sayfalarında rastlanabilir(Oğuz  Kağan Destanı-Mete Han)      * Destanlar Doğal ve Yapma Destanlar Olmak Üzere İkiye Ayrılırlar
 A)Doğal Destanlar:Milletlerin ilkel çağlarında kendiliğinden oluşan,ait olduğu milletin vicdanında derin izler bırakan bir olayın nesilden nesile aktarılarak- hayal gücü de katılarak-anlatılmasıdır.Anonim özellikler gösteren bu destanlar derlenip şekillenir.
    1)İlyada ve Odysseia(Homeros) :                          4)Nibelungen(Wagner):Almanların
    2)Şehname(Firdevsi):                                            5)Ramayana:Hintlilerin
    3)Kalevala(Lönnört)                                              6)Chasenderolant:Fransızların
    7)Oğuz Kağan,Türeyiş:
B)Yapma Destanlar:Yeni ve yakın çağlarda,herhangi bir tarihi olayın bir şair tarafından yazılmasıyla oluşan destanlardır.
   1)Vergilius(Aeneis,Latin Edb.),   2)Çılgın Orlando(İtalyan şair,Ariosto):
   3)Kurtarılmış Küdüs(Tasso):      4)Kaybolmuş Cennet(Milton):
BÖLÜM III
Ölçme-Değerlendirme
   1)Destan nedir?
2)Bir destanın oluşma safhalarını söyleyiniz.
3)Türk destanları kaçıncı safhada kalmıştır?
4)Türk destanlarını ,Yunan destanlarından ayıran en önemli unsur nedir?
5)Oğuz Kağan Destanı’nda Türklerin hangi özelliklerini görmekteyiz?
Dersin Diğer Derslerle ilişkisi:   Tarih dersi öğretmeniyle işbirliği yapılacak.Oğuz Kağan’ının tarihteki yeri  hakkında bilgi alınacak.
BÖLÜM IV
                  Planın
Uygulanmasına ilişkin Açıklamalar   





      ALİ SOYSAL                           
     TDE ÖĞRETMENİ                                           UYGUNDUR
                                 OKUL MÜDÜRÜ
                                    M.BÜLENT KESKE